Tumorski markeri su supstance koje se mogu naći u krvi, urinu ili tkivu, a nastaju kao odgovor organizma na promene u ćelijama. Njihove vrednosti mogu pomoći lekarima u ranoj detekciji karcinoma, praćenju toka lečenja i kontroli stanja nakon terapije.
U ovom tekstu objašnjavamo tri najčešće analizirana tumora markera: CEA, CA 19-9 i CA 125.
CEA (karcinoembrionalni antigen)
CEA je protein koji se prirodno nalazi u telu u malim količinama. Međutim, kod određenih malignih oboljenja, naročito karcinoma debelog creva i rektuma, njegova koncentracija može biti značajno povišena.
Kada se preporučuje analiza CEA?
- za praćenje efekta terapije kod karcinoma debelog creva i rektuma,
- za detekciju mogućeg povratka bolesti (recidiva),
- kao dopunska dijagnostička metoda kod sumnje na tumore digestivnog trakta.
Povišene vrednosti CEA mogu se javiti i kod pušača, kod upalnih bolesti creva ili ciroze jetre, zbog čega se rezultat uvek tumači u kontekstu kliničke slike i dodatnih analiza.
CA 19-9 (karbohidratni antigen 19-9)
CA 19-9 je marker koji se najčešće koristi u dijagnostici i praćenju karcinoma pankreasa, ali može biti povišen i kod tumora želuca, žučnih puteva i debelog creva.
Kada se preporučuje testiranje CA 19-9?
- kod sumnje na oboljenja pankreasa,
- kod pacijenata sa hroničnim tegobama digestivnog sistema,
- za praćenje efekta terapije kod već potvrđenih karcinoma.
Važno je napomenuti da CA 19-9 može biti povišen i kod benignih stanja poput žučnih kamenaca, pankreatitisa ili infekcija jetre.
CA 125 (karbohidratni antigen 125)
CA 125 je najpoznatiji tumorski marker u dijagnostici karcinoma jajnika. Povišene vrednosti mogu ukazivati na malignitet, ali i na benigne promene kao što su ciste, endometrioza, miomi ili upalne bolesti karlice.
Kada se preporučuje analiza CA 125?
- kod žena sa porodičnom istorijom karcinoma jajnika,
- kada su prisutni simptomi kao što su nadutost, bol u karlici ili promene u ciklusu,
- u praćenju stanja nakon završene terapije.
CA 125 se uvek tumači zajedno sa ginekološkim pregledom i ultrazvukom, jer samo kombinacijom nalaza lekar može doneti tačnu procenu.
Kada se preporučuje testiranje tumorskih markera?
Tumorski markeri se ne koriste samostalno za postavljanje dijagnoze raka, već kao pomoćni alat u praćenju zdravstvenog stanja.
Testiranje se preporučuje:
- u okviru redovnih preventivnih pregleda kod osoba sa povećanim rizikom,
- po preporuci lekara kao dopunska dijagnostička metoda,
- za praćenje uspešnosti terapije i rano otkrivanje recidiva.
Redovno praćenje tumorskih markera može doprineti pravovremenom otkrivanju promena i boljem ishodu lečenja.
Testiranje u HUMALAB laboratoriji Subotica
Analize CEA, CA 19-9 i CA 125 dostupne su u HUMALAB laboratoriji u Subotici, gde se testovi obavljaju iz uzorka krvi, precizno i brzo.
Rezultati su dostupni istog dana, putem e-maila ili lično u laboratoriji.
Adresa: Senćanski put 3, 24000 Subotica
Telefon: 024 557575
Google mapa: https://share.google/zPzkWTwanNj3nICuZ
Zaključak
Tumorski markeri predstavljaju značajan korak u savremenoj medicinskoj dijagnostici. Iako sami po sebi ne potvrđuju prisustvo karcinoma, u kombinaciji sa drugim dijagnostičkim metodama pružaju lekarima dragocene informacije o stanju pacijenta.
Za pouzdane rezultate i stručnu interpretaciju, obratite se timu stručnjaka u HUMALAB Subotica.